Các bài trong đề mục

Hồi Ký & Tùy Bút

theo thứ tự abc

Chính Việt xin đón nhận mọi ý kiến xây dựng và bài vở, xin email về baochinhviet@gmail.com.
DiễnĐàn | QuanĐiểm | ThờiSự | CộngĐồng | ViệtNam | ThơVăn | KhôngQuênBạnTù | HoaThờiLoạn | TàiLiệu | Media | HồiKý | TổngHội | KhuHội

Tổng Hội CTNCTVN

Bức Tường Thương Tiếc


Radio

RFA - Á Châu Tự Do

VOA - Tiếng Nói Hoa Kỳ

BBC - Đài Anh Tiếng Việt

RFI -  Đài Pháp Tiếng Việt

Little Saigon Radio

Đài Phật Giáo Việt Nam

Đài Đáp Lời Sông Núi

 


Đèn Cù

Lời mở đầu & Mục Lục

Chương01 || Chương02

Chương03 || Chương04

Chương05 || Chương06

Chương07 || Chương08

Chương09 || Chương10

Chương11 || Chương12

Chương13 || Chương14

Chương15 || Chương16

Chương17 || Chương18

Chương19 || Chương20

Chương21 || Chương22

Chương23 || Chương24

Chương25 || Chương26

Chương27 || Chương28

Chương29 || Chương30

Chương31 || Chương32

Chương33 || Chương34

Chương35 || Chương36

Chương37 || Chương38

Chương39 || Chương40

Chương41 || Chương42

Nghi lễ một lời gấp sách

Phụ Bản

ÐÈN CÙ

TRẦN ÐĨNH

Số Phận Việt Nam Dưới Chế Ðộ cộng sản

Phụ Bản

Tất cả các hình sau đây do tác giả Trần Đĩnh cung cấp

 

Trần Ðĩnh khi học Ðại học Bắc Kinh (1958)

 

Trần Đĩnh khi bắt đầu viết Bất Khuất

 

Trần Ðĩnh (1996)

 

Trần Ðĩnh, Nguyễn Ðắc, điện ảnh, Hồ Chí Minh, Hồng Nghi, điện ảnh,

Ðặng Ðịnh, nhiếp ảnh gia của Hồ Chí Minh

 

Ở nhà Trần Thư, từ trái qua: Gia Lộc, Trần Ðnh, Kiến Giang, Hùng Phan, Kế An, Ðào Phan.

Dưới Ðào Phan là chỏm đầu Lê Ðạt, Trần Thư.

 

Ở nhà Trần Châu tại Quốc Oai. Hàng trước, từ trái qua: vợ chồng Trần P Phan Thế Vấn.

Hàng sau: Trần Đnh, Kiến Giang.

 

Tại nhà Đinh Văn đảng, từ trái qua: Hoàng Minh Chính, Trần Đĩnh,

Lê Đạt bị che lấp, Kiến Giang, Đinh Văn đảng…

 

Ở nhà Phan Thế Vấn Sài Gòn, từ trái qua: Lê Trọng Nghĩa, Phan Thế Kiến Giang, Trần Đĩnh.

 

Mừng Lưu Động tám mươi (đầu trái), Trần Đĩnh, Hồng Sĩ (tù cùng Lưu Động,

Trần Châu, Kiến Giang Ba Sao), Kiến Giang.

 

 Ở nhà Trần Đĩnh, trong khu văn công Cầu Giấy. Từ trái sang: vợ chồng Đoàn Viết Hoạt,

Trần Đĩnh, Mây, con gái TĐ và Thiếu Khanh, con út vợ chồng Hoạt.

 

Võ An Ninh chụp Nguyễn Tuân với Trần Ðĩnh trên tàu thủy xuôi sông xuống Thái Bình.

"Ðĩnh xem cái đò phía sau lưng chúng ta. Năm ông Lý Công Uẩn ra Hà Nội,

nó đã tung hoành đây rồi đấy!" Tuân nói.

 

Từ Thuận Elston, nữ phóng viên US Today chụp Dương Thu Hương và Đĩnh.

 

 (hình do tác giả Trần Đĩnh cung cấp)

 

 

TP Hồ Chí Minh ngày 18/7/1999

Ô(ng) T(rần) Đĩnh thân thiết!

Tôi nhớ ông lắm đấy ô(ng) T(rần) Đĩnh ạ, nói rất thật lòng, vô trong này tôi cũng ít bạn bè và cũng không muốn đánh bạn với người mới, làm xong công việc là xong. Ở trong này, tôi cứ nằm lì ở nhà, ở cái xó Khánh Hội mà ông đã tới ấy, ngay đến hàng xóm cũng không biết tôi đã ở nhà hay ra Hà Nội. Ngồi viết chút chút lại nằm đọc, đọc 1 chút là ngủ, ngủ một chút lại bừng dậy, đọc tiếp. Sống như thế là rất buồn, nhưng tôi đã sống một mình 20 năm nay, nên cũng đã quen, và không cảm thấy buồn lắm. Ai rủ đi đâu cũng ngại, trừ ra Hà Nội. Hà Nội vẫn là cái nhà của tôi, lắm lúc nhớ đến phát cuồng. Vì Hà Nội có đủ mọi thứ để nuôi dưỡng cho một tuổi già, nhất là có bạn, một ít bạn, trong đó có ông. Nhận được thư ông, lại được ông khen, tôi "phấn khởi" lắm, thì ra tôi vẫn thích được khen, nhất là được bạn khen, lại là bạn tâm đầu ý hợp khen thì nhất.

Tôi dạo này cũng yếu nhiều, già hẳn, đúng là một ông già 70 còn tương đối khỏe. Ngồi xuống muốn đứng lên lại phải chống tay. Bữa nọ đi bộ buổi sáng vấp nhẹ 1 cái đã ngã dập mặt xuống đường, gẫy một cái răng cửa, lại phải đi làm răng, đầu gối chỉ sưng chứ không bị rạn nên dăm hôm lại đi lại như thường. Nghĩ mà buồn, vì biết rằng cũng sắp đến ngày cáo biệt bạn bè rồi. Theo tử vi thì trong mùa xuân năm Ngọ, sang 73 tuổi là chết, là tận số, không có oan uổng gì. Tính ra, chỉ còn sống thêm 2 năm Thìn, Tỵ nữa thôi1. Sống thế cũng là thọ lắm, con đầu hơn tuổi ông Nam Cao, con út xấp xỉ tuổi Vũ Trọng Phụng, nhìn lại những trang đã viết chả biết có còn lại được mươi trang không?

Người làm sao văn làm vậy, tôi quen sống trong nhân nhượng, trong dàn hòa, bằng lòng với chút hạnh phúc bé nhỏ, bằng lòng với cái hữu hạn của một kiếp người nên văn cũng thế, thiếu triệt để, thiếu quyết liệt, không dám đi tới cái tận cùng. Bởi thế nên không thể "lớn" được, cái mà Lê Đạt bảo là "hình như còn thiếu một cái gì đó", một đời đã sống như thế chỉ còn vài năm cuối làm sao sống khác được. Sống không khác thơ văn làm sao mà khác! Chả biết từ nay đến cuối năm HNV (Hội Nhà văn) có gọi ra họp hành gì không, để mình lại có dịp gặp nhau. Tôi rất thèm được nói chuyện với ông lắm. Gặp nhau để nói những chuyện chả đâu vào đâu mới thật khoái. T(rần) Đĩnh, L(ê) Đạt, N(guyễn) Khải được ngồi đấu hót với nhau một đêm thì thật tuyệt!

Nhớ ông lắm ông ơi! Nhớ Hà Nội Lắm!

Hẹn cuối năm được gặp nhau.

Bạn già

Nguyễn Khải

Ông cho tôi được gởi lời kính thăm bà nhà. Bà vợ tôi năm nay toàn nằm bệnh viện, mỗi lần 1 tháng, mà yếu lắm, tay run, đi đứng lom khom, già rất mau, xem chừng không thọ. Con cái chăm sóc mẹ thờ ơ lắm, chúng chỉ lo việc của chúng thôi. Nên cũng buồn. Tuổi già luôn là buồn dẫu tôi đã cố vui.

 

Nguyễn Khải mất ngày 15-1-2008 (ông sinh ngày 3-12-1930)

 

Ở văn phòng mới dọn đến của Tổng bí thư mùa thu 1949.

Hàng đầu toàn ngồi xổm, từ trái qua: vợ Hà Xuân Trường, Lê Ðạt, Hồ Chí Minh.

Ngoài cùng bên phải là Trường Chinh, áo blu dông Mỹ trắng.

Hàng sau đứng đầu bên trái là Hà Xuân Trường, thư ký tòa soạn báo

Thẻ nhà báo (tháng 8 , 1949) của Trần Ðĩnh. Con số 19 tuổi sửa thành 23 cho…oai

 

Mồng Một Tết Canh Dần (1950) tại tòa soạn báo Sự Thật:

Trường Chinh mặc blu-dông Mỹ đứng giữa. Từ Trường Chinh sang phải là Quang Đạm,

Xuân Thủy, Lê Quang Đạo, Trần Đĩnh hai tay đút túi áo blu-dông da, có một chân tựa cầu thang

Trên đỉnh thang là Nam Cao, Thép Mới. Đầu cùng bên phải là Kỳ Vân khoanh hai tay.

 

Tại tòa soạn báo Sự Thật:

 (từ trái) Diên Hồng, Nguyễn Địch Dũng, Kỳ Vân, Lê Quang Đạo,

Trần Đĩnh, Trường Chinh, Lê Xuân Kỳ, Thép Mới,

Hồng Vũ (sau này tự tử ở bệnh viện Nam Ninh, Trung Quốc)

 

Tô Hoài (phải) và Trần Ðĩnh

(hình do tác giả Trần Đĩnh cung cấp)

 

(hình do tác giả Trần Đĩnh cung cấp)

 

Hồng Linh múa vỡ ba lê Nga Suralie tháng 9, 1960

 

 

 ____________________________________________________________________

Phỏng vấn ông Trần Đĩnh

(Tháng By năm 2001)

Đinh Quang Anh Thái

Ông Trần Đĩnh năm 15 tuổi đã tham gia cuộc tổng khởi nghĩa do cộng sản lãnh đạo ngày 19 tháng 8 năm 1945. Ông trở thành đảng viên năm 19 tuổi, lúc đó, đảng cộng sản Đông Dưong rút vào bóng tối, đổi tên thành Hội Nghiên Cứu Chủ Nghĩa Mác và xuất bản tờ báo Sự Thật, ông đựơc điều về viết cho báo này.

Sau đó, ông đưọc đưa qua học tại đại học Bắc Kinh. Trong thời gian học, ông tham gia một cuộc họp chống phái hữu, và chính nhờ vậy, ông rút tỉa được nhiều bài học quí báu.

Bài học đó là, các đảng viên chân chính, tích cực đã nghe lời đảng khuyến khích họ phê bình đảng. Nhưng khi họ phê bình thì bị đảng quay lại đánh. Theo lời ông Đĩnh thì đó là âm mưu của Mao Trạch Đông.

Học xong, ông về Hà Nội làm việc một thời gian, thì xẩy ra việc đảng cộng sản Việt Nam đưa vấn đề chọn lựa tư tưởng Mao để chống xét lại, tức là chống lại chủ trương sống chung hòa do Tổng bí thư đảng cộng sản Liên Xô lúc bấy giờ là Nikita Khrushchev đưa ra.

Ông Trần Đĩnh ủng hộ lập trường của Khruschev và chống tư tưởng Mao, nên bị khép vào tội chống đảng. Mặc dù không bị bắt như anh ruột ông là nhà báo Trần Châu, hay như những người khác như ông Hoàng Minh Chính, Vũ Thư Hiên, hoặc phải sống lưu đầy như Nguyễn Minh Cần.v.v..., ông Trần Đĩnh cũng bị khai trừ khỏi đảng và chịu nhiều trù dập về mặt tinh thần cho mãi tới ngày nay. Hiện nay, ông Trần Đĩnh đang sống tại Hà Nội.

ĐQAT: Tâm trạng của ông ra sao, khi nghe thông báo quyết định bị khai trừ khỏi đảng?

Trần Đĩnh: Tôi vào đảng cộng sản lúc tôi chưa 18 tuổi. Khi tôi ra đảng năm 1976, tâm trạng của tôi lúc bấy giờ rất nhẹ nhàng. Bố tôi lúc ấy ở trong Nam đã viết thư ra nói bằng tiếng Pháp (bố tôi có thói quen viết thư bằng tiếng Pháp) nguyên văn rằng “phải làm lễ mừng cái việc ra khỏi đảng của Đĩnh”. Bố tôi gọi đây là quyết định vĩ đại của tôi.

Sau chiến thắng năm 1975, họ thanh toán tất cả những người nào còn sót lại mà chưa bị thanh toán. Thì lúc bấy giờ họ khai trừ tôi ra khỏi đảng. Năm 75 là chiến thắng mà.

ĐQAT: Vụ án mà giới lãnh đạo đảng quy chụp là “Xét lại Chống đảng” xẩy ra khoảng năm 1967, giai đoạn đó đúng cao điểm Hà Nội ào ạt đem quân vào miến Nam, lúc đó, lập trường của ông ra sao đối với cuộc chiến?

Trần Đĩnh: Chúng tôi không tán thành, vì xuất phát từ suy nghĩ là thấy dân mình khổ quá. Đánh nhau mãi rồi, đánh nhau thì chỉ có dân chúng bị khổ. Nhất là chúng tôi ảnh hưởng lập trường của Khrushchev là hoà bình là con đường tốt nhất và muốn xây dựng kinh tế thì phải chung sống hoà bình. Chúng tôi không thích chiến tranh, nhưng chúng tôi không cưõng lại được. Chúng tôi bị phê phán, bị đánh ngay từ đầu. Do đó, chúng tôi không đựoc giao việc gì quan trọng trong thời kỳ đánh nhau. Bản thân tôi không đựơc giao làm nhiệm vụ gì cả, không đựơc viết lách gì nữa cả. Rồi chỉ vài năm sau, xẩy ra những vụ bắt bớ nên anh em chúng tôi tan hết.

ĐQAT: Khi nghe tin đất nước thống nhất ngày 30 tháng Tư năm 1975, tâm tư của ông lúc đó ra sao?

Trần Đĩnh: Tôi vui vì đất nước hòa bình, không chém giết, không đổ máu nữa, nhưng đồng thời cũng lo, không hiểu rằng rồi đây bà con mình, đồng bào mình trong đó sống thế nào.

ĐQAT: Khi vào Sài Gòn, xã hội Miền Nam, trong mắt ông ra sao ạ?

Trần Đĩnh: Tôi bị quy chụp là phần tử xấu nên mãi hai năm sau ngày 30 tháng Tư 1975 tôi mới đựơc vào thăm miền Nam. Tôi chủ trương rằng đất nước mình phải thống nhất thôi; nhân dân, đồng bào phải tìm nhau như con cùng bố mẹ, trước sau cũng phải tìm nhau thôi, hà tất phải dùng vũ trang. Cái mà người ta (đảng cộng sản) đánh tôi nhiều nhất là vì tôi chủ trương không dùng vũ trang, không dùng chiến tranh. Tóm lại, dân tộc mình hai miền đều cùng khổ cả như nhau. Tôi không phân biệt hai miền. Tôi cho rằng nhân dân mình bị gánh nặng nhiều quá. Dân trí thì kém, dân tình thì khổ cực. Rốt cục thì cũng phải tìm nhau thôi, như Nam Bắc Triều Tiên, như Đông Đức, Tây Đức, thực ra chẳng ai có thể chia cắt đựơc.

ĐQAT: Ông nhận định như thế nào về bản hiệp định thương mại Mỹ-Việt được Washington và Hà Nội ký kết hôm 13 tháng 7 vừa qua?

Trần Đĩnh: Có lợi quá chứ. Tôi rất tán thành Mỹ. Đôi bên đều có lợi. Tất nhiên, trong ấy có nhiều người được hưởng lợi hơn, thì phía Việt Nam có lợi hơn cả. Vì sao? Vì Việt Nam chúng ta là những người đang đi đất, đang đi xe đạp, đang không có tiền, thì nếu được làm ăn, hợp tác với người ta thì theo tôi, nó sẽ tốt, sẽ lợi, làm cho chúng ta trở thành người đi auto, cả nước đi auto, cả nước sẽ có công ăn việc làm, sẽ giàu có, có kiến thức mới, có công nghệ mới, và do đó, vì cấu trúc kinh tế tự do như vậy, sẽ khiến sinh hoạt của xã hội đựơc tự do. Vì kiến thức nó vào thì xã hội phải khác đi. Chứ còn bây giờ cứ nói rằng dân chủ mà người dân thì khổ sở, người ta ra đường cứ phải kiếm ăn từng t một thì người ta sẽ không thể nghĩ gì tới sinh hoạt dân chủ chân chính.

ĐQAT: Theo ông nhận định, tình hình Việt Nam hiện nay đang diễn biến theo chiều hướng nào?

Trần Đĩnh: Việt Nam hiện đang có đổi mới, tình hình đang có chiều hướng đi lên. Trước kia, giới lãnh đạo đảng đóng cửa đất nước, bây giờ thì họ phải mở cửa làm bạn với thế giới. Thế là bắt đầu thoáng rồi đấy. Trước kia, không ai biết tình trạng đất nước như thế nào, bây giờ thì mọi người biết trẻ em suy dinh dưỡng ra làm sao, bệnh viêm gan như thế nào, đói thế nào. Đó là bước đầu của tiến trình minh bạch hóa mọi việc. Những sự kiện đó cho thấy có tiến lên, tất nhiên theo kiểu của Việt Nam.

ĐQAT: Xin ngắt lời ông, hướng thay đổi đó có tốt đẹp không?

Trần Đĩnh: Tốt đẹp chứ. Thế giới ngày nay đang toàn cầu hoá. Mà khi đã toàn cầu hoá thì dân chủ phải toàn thế giới. Thế giới mới sẽ có một nền dân chủ cho cả thế giới. Tức là cái tiêu chuẩn chung sẽ thành là của chung. Như tại Việt Nam, tự do kinh tế sẽ khiến dân chúng khá hơn, và tự do kinh tế sẽ dẫn tới những tự do khác. Tất nhiên đảng cộng sản vẫn còn những điều mà dân người ta không bằng lòng thì dân người ta sẽ có ý kiến. Mà tôi cho rằng từ nay trở đi, dân chúng bắt đầu có ý kiến đựơc rồi đấy, mà tôi thấy giới lãnh đạo đảng cũng bắt đầu phải nghe dân rồi đấy. Còn tất nhiên, nghe đến mức nào thì còn cần phải có thời gian. Còn nếu mình quan niệm phải có cái gì long trời lở đất xẩy ra thì suy nghĩ đó cũng không phải. Vì đất nước mình khổ quá rồi, lầm than quá rồi, dân mình chém giết nhau nhiều rồi, thành ra làm thế nào mình phải đưa đất nước lên tốt đẹp.

ĐQAT: Ông nhận định như thế nào về những người đang tranh đấu cho dân chủ tại Việt Nam như Hòa thượng Quảng Độ, Linh mục Nguyễn Văn Lý, bác sĩ Nguyễn Đan Quế, cựu Trung tướng Trần Độ, nhà văn Dương Thu Hương, nhà trí thức Hà Sĩ Phu .v.v...

Trần Đĩnh: Là một người đòi dân chủ, tôi thấy đấy là những người tôi rất ủng hộ. Họ là những người đã từng đau khổ, đã từng có ý kiến như nhau về dân chủ.

ĐQAT: Cám ơn ông đã trả lời phỏng vấn của chúng tôi. 

TRẦN ÐĨNH

Mục Lục  

 

 

 


Hồi Ký & Tùy Bút

 

Trần Đĩnh:

Đèn Cù

 

Nguyễn Công Trứ:

Vượt Qua Gian Khổ

 

Nguyễn Trung Tôn:

Những bài học trong chốn lao tù

 

Đổ Văn Phúc:

Cuối tầng địa ngục

 

Duyên Anh:

Đồi Fanta

 

Vũ Thư Hiên:

Đêm giữa ban ngày

 

Ngô Xuân Tâm:

Hai trường hợp ngộ độc

 

Nguyễn Huy Hùng:

Hồi ức tù cải tạo

 

Nguyễn Mạnh Tường:

Kẽ bị mất Phép Thông Công

 

Nguyễn Văn Quí:

Mê Hồn Trận

 

Nguyễn Huy Hùng:

Những dòng ký ức tù

 

Aleksandr I. Solzhenitsyn:

Quần đảo ngục tù

 

Đặng Chí Bình:

Thép đen

 

Linh Mục Nguyễn Hữu Lễ:

Tôi phải sống

 

Duyên Anh:

Trại Tập Trung

 

 

 

 

 

 

 

   

Không Quên Bạn Tù

Không Quên Đồng Bào Đau Khổ

     

DiễnĐàn | QuanĐiểm | ThờiSự | CộngĐồng | ViệtNam | ThơVăn | KhôngQuênBạnTù | HoaThờiLoạn | TàiLiệu | Media | HồiKý | TổngHội | KhuHội

Chính Việt xin đón nhận mọi ý kiến xây dựng và bài vở, xin email về   baochinhviet@gmail.com